Beleid en beheer van de Waddenzee

Beleid en beheer van de Waddenzee

Geplaatst op 15 november 2018

De komende weken hebben we over onze actie Elke Vis Telt allerlei nieuws te melden.  Eind november presenteren we een trendanalyse naar vis in de Eems. Hiervoor hebben we de  uitkomsten tien jaar lang 2 keer per jaar vis metingen in de Eems uitgebreid met elkaar vergeleken. Conclusie: de metingen geven geen goed beeld van de visstand in de Eems. Er zijn maandelijkse metingen nodig om de seizoenale variatie van vis in beeld te brengen. Meer weten? Houdt de nieuwspagina op onze website in de gaten!

Nina Fieten (27) schreef voor haar studie Mariene Biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen in opdracht van de Waddenvereniging een inspirerend afstudeeronderzoek over hoe het beleid en beheer van de Waddenzee werkt. Ze is geschokt over de tekortkomingen die ze ontdekte. ‘Zeker omdat de onderwaternatuur van de Waddenzee in een ongunstige staat verkeert.’ In december 2018 presenteren we de uitkomsten van haar onderzoek. Abonneer je op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

In 2019 blijven we ons inzetten met onze actie Elke Vis Telt.

  • Meer inzicht: Komend jaar gaat de Waddenvereniging maandelijks vis meten in de Eems bij het punt Oterdum. Op deze manier kunnen we de jaarrond variatie van vis in beeld brengen en het belang van de Eems voor vis onderzoeken.
  • Maatregelen: In 2019 start de aanleg van de Vismigratierivier bij Kornwerderzand. Een mijlpaal voor trekvissen die straks weer 24/7 kunnen migreren tussen de Waddenzee en het IJsselmeer.
  • Voorlichting: We blijven aandacht vragen voor onze actie, zodat steeds meer mensen zullen begrijpen welke problemen de lage visstand met zich meebrengt en ons kunnen helpen bij onze actie.

Ben je lid van onze nieuwsbrief, dan blijf je vier maal per jaar automatisch op de hoogte van  alle ontwikkelingen. Regelmatig plaatsen we nieuws op onze website.

Wil je ons ook helpen? Deel dan onze berichten of word donateur

 


De laatste updates

Meer haaien in de Waddenzee?

Geplaatst op 22 augustus 2018

Gladde haaiHet aantal meldingen over haaien, door vooral vissers in het waddengebied, lijkt toe te nemen. Laatst werd nog een gevlekte gladde haai van 1 meter gespot bij het strand van Hoorn op Terschelling. Dat er meer haaien voorkomen in de Waddenzee kan wel eens goed nieuws zijn. Haaien zijn namelijk belangrijk voor het goed functioneren van het ecosysteem omdat ze een sleutelpositie innemen in het voedselweb.

De Waddenvereniging vindt het belangrijk dat het ecosysteem in de Waddenzee gezond is en daarom is de actie Elke Vis Telt begonnen om meer informatie over de visstand boven water te krijgen. Daarnaast willen we voorlichting geven over het belang van een goede visstand in de Waddenzee en passende maatregelen treffen om deze te verbeteren. Haaien zijn belangrijke predatoren en hebben daarom een regulerende functie binnen het ecosysteem. De aanwezigheid van grote roofvissen speelt een belangrijke rol in het in balans houden van het ecosysteem in de Waddenzee.

Haaien horen thuis in de Waddenzee

Moeten we bang worden? Nee, want deze haai heeft geen enkele interesse in mensen en is dus ongevaarlijk. Van oudsher kende de Waddenzee en de kustzone boven de Waddeneilanden een gezonde haaienstand. Het ging hierbij vooral om (gevlekte) gladde en ruwe haaien. Vanaf de jaren zeventig zijn de aantallen van deze roofvissen sterk afgenomen. Haaien horen dus thuis in de Waddenzee en zijn totaal ongevaarlijk voor de mens. Recent worden er weer meer meldingen gedaan van haaien.

Haaien in de Waddenzee worden wel eens gevangen als bijvangst door vissers. Er is sinds een aantal jaren een goede samenwerking tussen de garnalenvissers, onderzoekers en natuurorganisaties. Een mooie eerste stap, maar het onderzoek kan nog veel beter en uitgebreider. Zo is er nog nooit onderzoek gedaan naar het overleven van haaien en roggen in de Nederlandse bodemvisserij. Ook weten we niet hoe belangrijk de Waddenzee is voor haaien, bijvoorbeeld als voortplantingsplek, als kraamkamer of als foerageerplek. Goede monitoring en kennisdeling zijn naast onderzoek heel belangrijk.

Ja, ik wil een robuuste Waddenzee

 

 


De laatste updates

Onderzoek naar zorgwekkende lage visstand in de Waddenzee

Geplaatst op 26 juli 2018

Het onderwaterleven van de Waddenzee is op dit moment een eenvoudig ecosysteem. Garnalen, krabben en zeesterren domineren. De grote vraag is: waar zijn de vissen gebleven? De sterke achteruitgang van de vissen in de Waddenzee stelt ons voor een raadsel. Van de kinderkamer functie voor platvis is weinig meer over, de visserij op zeebaars en harder is vrijwel geheel stil komen te liggen en echt grote vissen zijn slechts sporadisch aanwezig. De lage visstand in de Waddenzee is zorgwekkend. Daarom is de Waddenvereniging ‘Elke vis telt’ gestart. Wij willen namelijk dat er meer onderzoek komt naar hoe vissen de Waddenzee gebruiken.

Gelukkig zijn intussen ook andere partijen zich bewust van het gebrek aan informatie over de visstand in de Waddenzee en wordt er gaandeweg steeds meer onderzoek gedaan. Zo verricht het Programma naar een Rijke Waddenzee (PRW) metingen met een fuik bij Lauwersoog en Schiermonnikoog. Het Van Hall Instituut in Leeuwarden voert het project Eemsvissen in beeld uit, samen met Duitse collega’s. Daarnaast is het project Vissen voor verbinding ingediend bij het Waddenfonds waarbij de trekroute van de zeeforel in beeld wordt gebracht. En Stichting het Groninger Landschap wil als beheerder van de Dollard meer weten over de functie van de Dollard voor vis. Rijkswaterstaat wil daarnaast vismonitoring uitbreiden in haar programma Basismonitoring.

Demershal Fish Survey in het najaar

Elk najaar vindt de Demershal Fish Survey plaats die de kinderkamers van tong en schol meet. Het doel van de survey is het schatten van de hoeveelheid jonge schol, tong, garnalen en niet-commerciële bodemvisbestanden. Daarnaast worden er watermetingen gedaan in de Eems. Hierbij wordt er een keer gemeten in het voorjaar en een keer in het najaar. Over de in de waterkolom levende vis (pelagische vis) weten we nauwelijks iets. Lees verder onder Vismonitoring in de Eems in 2019 van start.

Structureel meerjarig onderzoek is nodig

Ook bereidt de Waddenvereniging samen met wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen, Wageningen Marine Research en het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) een Waddenfondsaanvraag voor om de relaties tussen soorten en leefgebieden wetenschappelijk te onderzoeken.

De Waddenvereniging is heel blij met de hoeveelheid onderzoeken die nu geïnitieerd worden, maar we zijn er nog lang niet. Er valt pas iets uit de onderzoeksresultaten op te maken wanneer er structureel meerjarig onderzoek wordt gedaan. En dat kost geld.

Ja, ik draag mijn steentje bij!

 

 


De laatste updates

Video legt probleem lage visstand uit

Geplaatst op 5 juli 2018

Het gaat niet goed met de onderwaternatuur van de Waddenzee. Met name de lage visstand is zorgwekkend. Daarom is de Waddenvereniging onlangs gestart met een actie: Elke vis telt!

Doel van de actie ‘Elke vis telt!’ is om ervoor te zorgen dat de visstand verbetert. In dit korte filmpje wordt heel beknopt uitgelegd welke rol vissen spelen in de Waddenzee en waarom het zo belangrijk is dat er weer meer vissen in alle soorten en maten rondzwemmen.

Met de actie Elke vis telt! jaagt de Waddenvereniging aan dat er meer onderzoek komt naar hoe vissen de Waddenzee gebruiken, zodat de juiste maatregelen genomen kunnen worden. Specifiek voor de groep trekvissen in de Waddenzee zetten we ons al in om afgesloten zeearmen weer te openen. De Vismigratierivier is hier een prachtig voorbeeld van. Tot slot zetten we in op meer voorlichting.

Ja, ik wil het verschil maken!

 

 


De laatste updates

Haaien en roggen in de Waddenzee voor compleet voedselweb

Geplaatst op 4 juni 2018

Waddenvereniging Elke Vis Telt Haaien en roggen in de Waddenzee voor een compleet voedselwebWe weten weinig over grote roofvissen in de Waddenzee. De Quality Status Report wordt elke 4-5 jaar opgesteld door circa 100 wetenschappers om de toestand van de Waddenzee (Nederland, Duitsland en Denemarken) te beschrijven. Over grote predator vissen zoals haaien en roggen kunnen de onderzoekers weinig melden omdat de informatie niet beschikbaar is.

Uit historische verhalen weten we dat er honderd jaar geleden nog haaien van zo’n twee meter waren in de Waddenzee. Haaien en roggen zijn voor de Noordzee én Waddenzee belangrijk, maar op beide locaties zijn ze sterk in aantal gedaald. Het Wereld Natuur Fonds werkt daarom met 4 andere organisaties aan een betere bescherming van haaien en roggen in de Noordzee. Door zeegebieden te beschermen, haaien en roggen te herintroduceren en visserij te verduurzamen wordt het bestand van haaien en roggen hopelijk beter op de Noordzee en de Waddenzee.

De Waddenzee is bijzonder voor haaien en roggen omdat naast foerageerplek voor deze dieren de ondiepe zee ook een belangrijke kraamkamer is. Deze soorten zijn levendbarend en daarom kan je op het strand in het vloedmerk wel eens eikapsels van haaien en roggen vinden.

Download zoekkaart haaien en roggen

 

 


Gerelateerd nieuws


De laatste updates

Staat van de Wadden

Geplaatst op 16 mei 2018

Waddenvereniging Elke Vis Telt Staat van de Wadden
Lutz Jacobi, directeur van de Waddenvereniging, hijst de rode vlag voor de ‘Staat van de Wadden’. De kersverse directeur van de belangenorganisatie vraagt hiermee aandacht voor de almaar verslechterende ecologische staat van het natuurgebied. Foto: Merlijn Torensma

Aan de vooravond van de trilaterale regeringsconferentie over de Waddenzee in Leeuwarden presenteerde Lutz Jacobi, de kersverse directeur van de Waddenvereniging, de ‘Staat van de Wadden’. Op basis van het Wadden Sea Quality Status Report, dat door meer dan 100 internationale wetenschappers is opgesteld, maakte de Waddenvereniging de balans op. Het gaat niet goed met het wad. Vooral met vissen en (broed)vogels gaat het slecht. Daarom hees Jacobi in Harlingen de rode vlag. De boodschap is: één centrale beheerder, die regie neemt voor behoud én herstel van een robuuste Waddenzee.

Sinds 2009 heeft de Waddenzee als enige natuurgebied in Nederland de Werelderfgoed status, de Oscar voor de natuur. In 2016 werden de Wadden massaal verkozen tot mooiste natuurgebied van Nederland. En toch gaat het niet goed met het wad. Beperkte monitoring laat een alarmerend beeld zien voor vis in de Waddenzee. Er worden minder vissen en minder grote vissen geteld op het Wad. Zo’n 90% minder ten opzichte van 1959. De onderzoekers stellen in het QSR nu zelfs openlijk dat er sprake is van overbevissing. Al sinds de jaren ‘80 neemt het aantal platvissen in de Waddenzee af. Het QSR wijt dat deels aan de bijvangst van de garnalenvisserij.

Dat het slecht gaat met de vis in de Waddenzee heeft ook een desastreus effect op visetende vogels. Er komen bijna 500.000 minder trekvogels naar de Waddenzee, een belangrijke stop op hun internationale trekroute. Maar vooral de broedvogels in het waddengebied hebben het slecht. Geen van de doelstellingen voor verbetering zijn gehaald en een aantal soorten wordt zelfs met uitsterven bedreigd.

Noodklok

De Waddenvereniging luidt daarom de noodklok. “Het wad is het grootste aaneengesloten wetland op aarde. Wereldwijd een uniek en waardevol oer-natuurgebied. Daar zijn we trots op”, aldus Jacobi. “Maar het verplicht ons ook tot zorg voor dit bijzondere landschap. Effectief beheer is nodig om natuurbehoud én menselijke activiteiten in het gebied goed samen te laten gaan. Volgend jaar vieren we 10 jaar Werelderfgoed Waddenzee. Het zou een mooi verjaardagscadeau zijn als we die mijlpaal kunnen vieren met de aanstelling van één sterke beheerder.”

Download Staat van de Wadden


De laatste updates

Wereldvismigratiedag

Geplaatst op 22 april 2018

Op zaterdag 21 april 2018 hebben ruim 300 bezoekers de Wereldvismigratiedag op de Afsluitdijk bezocht. Zij maakten een boottocht, aaiden een haai of bouwden een eigen Vismigratierivier. Een bezoek aan het Afsluitdijk Wadden Center maakte de dag compleet.

Wereldvismigratiedag op Afsluitdijk

Wereldwijd waren er op 21 april maar liefst 550 activiteiten om de Wereldvismigratiedag te vieren. Het doel is om mensen bewust te maken hoe belangrijk het is dat vissen een vrije doorgang krijgen. Nog te vaak stuiten vissen tijdens hun reis op dijken en dammen. Daardoor gaat het niet goed met de trekvis.

Ook de Afsluitdijk is zo’n barrière. Hier wordt tussen 2019 en 2022 de eerste Vismigratierivier gebouwd, een ecoduct dwars door de Afsluitdijk. Er wordt hierbij een gat in de dijk gemaakt. Door een ingenieuze, slingerende rivier van drie kilometer lengte wordt vermeden dat zout water in het IJsselmeer komt en dat vissen voldoende ruimte hebben zich te kunnen aanpassen. Vissen kunnen 24/7 en 365 dagen per jaar vrij zwemmen tussen Waddenzee en IJsselmeer met de komst van de Vismigratierivier. De organisatie van Wereldvismigratiedag op de Afsluitdijk was in handen van het samenwerkingsverband De Nieuwe Afsluitdijk, de Waddenvereniging en It Fryske Gea.

Video beleefconcept Vismigratierivier


De laatste updates

Noorderbreedte Vogelvrij onderwaterland

Geplaatst op 14 april 2018

Waddenvereniging Elke Vis Telt Noorderbreedte Vogelvrij onderwaterlandIn april 2018 zet het tijdschrift Noorderbreedte de schijnwerper op die wereld waar je normaliter geen hand voor ogen ziet: het troebele onderwaterlandschap.

In het hart van het magazine zit de onderwaterplaat van de Waddenzee die de Waddenvereniging samen met het Programma naar een Rijke Waddenzee (PRW) ontwikkelde. In een artikel wordt ingezoomd op de ecologische toestand van de Waddenzee. Arno Kangeri, marien bioloog bij PRW, ziet met lede ogen aan dat behalve een incidentele zeearend of slechtvalk en de relatieve nieuwkomer de grijze zeehond, echte top predatoren als dolfijnen, kleine haaien en zelfs orca’s (in een ver verleden) uit het gebied verdwenen zijn. ‘We moeten de Waddenzee de ruimte geven. Punt!’, zegt hij. PRW is daarom een studie over de rol van onderwater predatoren in de Waddenzee gestart. We houden u op de hoogte van de resultaten.

Via de website van Noorderbreedte kunt u het themanummer Vogelvrij onderwaterland nabestellen.

Themanummer Vogelvrij onderwaterland bestellen


De laatste updates

Onderwaterplaat Waddenzee

Geplaatst op 13 april 2018

onderwaterwereld waddenzee voedselweb vissen

Ook in de Waddenzee draait het om eten en gegeten worden. De reeks van voedselrelaties wordt ook wel het voedselweb genoemd. Met een illustratie laten de Waddenvereniging en Programma naar een Rijke Waddenzee zien hoe de onderwaterwereld van de Waddenzee er uit kan zien.

In de huidige Waddenzee komen weinig vissen en top predatoren voor. Daarmee zit de Waddenzee op dit moment op minder dan één derde van zijn potentiële rijkdom. Vis is een belangrijke schakel binnen het voedselweb van de Waddenzee. Veel vissen in verschillende soorten, maten en leeftijden maken het voedselweb complexer, rijker en sterker.

Download de Onderwaterplaat Waddenzee

 


De laatste updates

Lepelaars eten meer vis dan verwacht

Geplaatst op 30 maart 2018

elke vis telt lepelaar visstand waddenzee

In enkele decennia namen in het waddengebied de aantallen broedparen van de lepelaar spectaculair toe. Maar de laatste jaren bleek aan deze groei een einde te zijn gekomen. Op zoek naar oorzaken onderzocht men of het beschikbare voedsel een rol speelt bij het bereiken van een plafond van de broedpopulaties op de eilanden.

Tegen de verwachting in vond men dat lepelaars in plaats van garnalen veel jonge platvis en grondels aan hun jongen voeren. De recente schaarste aan jonge platvis in de Waddenzee zou een oorzaak kunnen zijn voor het niet verder groeien van de lepelaar-kolonies.

Lees het complete artikel hier 


De laatste updates

Metingen van vis in de Waddenzee

Geplaatst op 15 februari 2018

Elke Vis Telt Metingen van vis in de Waddenzee

Het gaat slecht met de visstand in de Waddenzee. Dit baseren we op de metingen die bij het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) op Texel worden gedaan. In 1965 plaatste het NIOZ een fuik op de kop van Texel in het Marsdiep. In het voor- en najaar legen de onderzoekers deze fuik dagelijks en tellen en meten de vangst voor elke specifieke vissoort. Hierdoor is een unieke en zeer waardevolle dataset aan vangstgegevens ontstaan.

De dataset toont de ontwikkelingen in de visstand van de Waddenzee door de jaren heen. Geen enkele andere vismonitoring op de Waddenzee beslaat zo’n langdurige periode als deze. Uit deze metingen blijk dat gedurende 50 jaar de biomassa van vis met 90% is afgenomen. Dit is alarmerend laag en voldoende reden voor de Waddenvereniging om actie te ondernemen.

Daarom de actie ELKE VIS TELT! 

Andere monitoring in de Waddenzee is schaars: elk najaar vindt de Demershal fish survey plaats die de kinderkamers van tong en schol meet. Het doel van de survey is het schatten van de hoeveelheid jonge schol, tong, garnalen en niet-commerciële bodemvisbestanden. Daarnaast wordt er in het kader van de Kaderrichtlijn Water metingen gedaan in de Eems. Hierbij wordt er een keer gemeten in het voorjaar en een keer in het najaar. Over de in de waterkolom levende vis (pelagische vis) weten we nauwelijks iets.

Meer metingen op verschillende locaties en tijdstippen zijn nodig in de Waddenzee om echt goed te weten hoe het met de visstand van de Waddenzee gaat.


De laatste updates

Kijk! Onze Vismigratierivier gidsen

Geplaatst op 10 februari 2018

Komend voorjaar opent het Afsluitdijk Wadden Center in Kornwerderzand haar deuren. Vanaf dat moment worden hier volwassenen, gezinnen en leerlingen verwacht.

In het centrum kom je van alles te weten over Unesco Werelderfgoed Waddenzee, de voor de wereld unieke Vismigratierivier, het IJsselmeergebied en niet te vergeten de Afsluitdijk zelf. Vanuit het centrum zullen ook allerlei activiteiten worden georganiseerd. Van een scholenprogramma tot lezingen voor groepen.

De Waddenvereniging en It Fryske Gea zijn mede-initiatiefnemer en gastheer van de Vismigratierivier. De nieuwe gidsen zullen de verschillende activiteiten die vanuit het nieuwe Afsluitdijk Wadden Center georganiseerd worden begeleiden.

Ben jij docent op een basisschool óf wil je met een groep het centrum bezoeken?

Bezoek met een groep het Afsluitdijk Wadden Center


De laatste updates

Kies uw donatie »